Dostlar Beni Hatırlasın
Ercan İmre

21 Mart günü Halk Ozanı Aşık Veysel, 32'inci ölüm yıldönümünde çeşitli illerde düzenlenen etkinliklerle anıldı. İstanbul'da düzenlenen törene Aşık Veysel'in torunu Çiğdem Özer de katıldı. Anma törenleri Gaziantep, Çorum ve Adana'da düzenlendi. Sivas'daki tören Sivrialan köyündeki mezarı başında yapıldı.

25 Ekim 1894'de şiirlerinde severek andığı, "bizim diyar" dediği Sivas'ın Şarkışla ilçesi Sivrialan köyünde dünyaya geldi. Yedi yaşında geçirdiği çiçek hastalığı yüzünden bir gözünü, daha sonra bir kaza sonucu diğer gözünü kaybetti. On beş yaşında saz çalmayı öğrendi. İki kez evlendi, bu evliliklerinden yedi çocuğu oldu. Yunus Emre, Pir Sultan Abdal, Karacaoğlan, Emrah, Dadaloğlu gibi halk ozanlarından etkilenerek türkü yorumu ve sazda ustalaştı. Gezgin aşıklar geleneğine uygun olarak, Anadolu'yu şehir şehir dolaşarak şiirlerini sazıyla seslendirdi. Çağımızın ozanlarından Ahmet Kutsi Tecer'in Aşık Veysel'de ayrı bir yeri vardı. Onun aracılığıyla Köy Enstitülerinde bir sure saz öğretmenliği de yapmıştı. Veysel, sırasıyla Arifiye, Hasanoğlan, Cifteler, Kastamonu, Yıldızeli, Akpınar Köy Enstitülerinde bulunmuştu. Aşık Veysel'e 1952 yılında İstanbul'da büyük bir jübile yapıldı. 1965 yılında Türkiye Büyük Millet Meclisi, "Anadilimize ve Milli Birliğimize yaptığı hizmetlerden dolayı" özel bir kanunla vatani hizmet tertibinden aylık bağlamıştır.

Aşık Veysel yalın Türkçe'siyle, dili ustalıkla kullanır. Tekniği gösterişsiz ve nerdeyse kusursuzdur. Yaşama sevinciyle hüzün, iyimserlikle umutsuzluk şiirlerinde iç içedir.

Aşık Veysel daha hayattayken 1970'lerin başında "Sabahattin Eyüpoğlu" kendisini şu satırlarla anlatmıştır:

"Aşık Veysel sözlü halk kültürünün gelenekçi saz şairliğinin bozulmamış bir örneği belki son halkasıdır. Bununla beraber Aşık Veysel çağının, yeni Türkiye'nin ve batının sesine de kulak vermiş, kör inançlarla savaşacak kadar aydınlaşmış, eski sazda yeni sözler söylemesini bilmiştir. Karanlık dünyasını aşan düşüncesi bilhassa son şiirlerinde çağdaş insan sorunlarına çözüm yolu arayacak kadar gerçekçidir."

Şiirleri, Deyişler (1944), Sazımdan Sesler (1950), Dostlar Beni Hatırlasın (1970) isimli kitaplarında yayınlandı. Ölümünden sonra eserleri Bütün Şiirleri (1984) adıyla tekrar yayınlandı.

Aşık Veysel Türk pop ve özellikle Anadolu pop müzik ismiyle tanımladığımız akımlar için önemli bir esin kaynağı olmuştur. Başta Cem Karaca, Barış Manço, Selda, Hümeyra ve Fikret Kızılok olmak üzere bir çok müzisyen kendisinin söz ve müziğinden etkilenmiştir. Özellikle Fikret Kızılok Sivrialan köyüne kadar giderek Aşık Veysel'le tanıştı ve bir süre köyde yanında kaldı. Fikret Kızılok o dönemde kendisiyle yapılmış bir söyleşide şunları söyler: "Veysel'i dinledim, sazını dinledim. Ve aşık oldum. Onun hissettiklerini içimde hissediyordum. Artık duramıyor, dayanamıyor, Veysel'den söylemek ve sesimi herkese dinletmek istiyordum."

Kara Toprak

Aşık Veysel'in ilk dönem çalışmaları (78 devirli) Taş plak tabir edilen plaklarda yayınlandı. Büyük usta ve halk şairini anarken, buraya kendisinin hepsi birbirinden anlamlı ve güzel yüzlerce eserinden Toprak'ı aldık. Manzum eserinden farklı olarak Veysel plakta bazı yerleri kısaltarak iki bölüm halinde Toprak adıyla seslendirmiş. Büyük usta Veysel, özgün ve güzel Türkçe'siyle insanın varoluş öyküsüyle beraber toprakla ilişkisini bize anlatmış.

Saygıyla anıyoruz.

TOPRAK 1. KISIM Dost dost diye nicesine sarıldım Benim sâdık yârim kara topraktır Beyhude dolandım boşa yoruldum Benim sâdık yârim kara topraktır Nice güzellere bağlandım kaldım Ne bir vefa gördüm ne fayda buldum Her türlü isteğim topraktan aldım Benim sâdık yârim kara topraktır Koyun verdi kuzu verdi süt verdi Yemek verdi ekmek verdi et verdi Kazma ile dövmeyince kıt verdi Benim sâdık yârim kara topraktır Karnın yardım kazmayın an belinen Yüzün yırttım tırnağın an elinen Yine beni karşıladı gülünen Benim sâdık yârim kara topraktır

TOPRAK 2. KISIM

Havaya bakarsam hava alırım
Toprağa bakarsam dua alırım
Topraktan ayrılsam nerde kalırım
Benim sâdık yârim kara topraktır

İşkence yaptıkça bana gülerdi
Bunda yalan yoktur herkes de gördü
Bir çekirdek verdim dört bostan verdi
Benim sadık yârim kara topraktır

Bütün kusurumuzu toprak gizliyor
Merhem çalıp yaralarımı düzlüyor
Kolun açmış yollarımı gözlüyor
Benim sâdık yârim kara topraktır

Her kim ki olursa bu sırra mahzar
Dünyaya bırakır ölmez bir eser
Gün gelir Veysel'i bağrına basar
Benim sâdık yârim kara topraktır

(Columbia-894)