KISMET TÜTÜNCÜSÜ VE CAMEL
Ercan İmre

Bu hafta 9 Şubat sigarayı bırakma günü. Üzülünce, sevinince, efkar basınca, yemekten sonra mutlaka, kahvenin, çayın yanında içtiğimiz sigara. İçmek için fırsat kolladığımız ve bırakmanın çoğu insan için zor imkansız hatta düşünülemez olduğu sigara.

Bu yazımızda uzun uzadıya sigaranın zararlarından bahsetmek yerine, iki farklı hikayenin nasıl kesiştiğine bakacağız.

1856 yılında Amerikanın uçsuz bucaksız topraklarında kızılderilerle savaş ve eyaletler arası kölelik sorunu olanca hızıyla sürüyordu. Zamanın Amerikan başkanı Franklin Pierce bu geniş topraklarda lojistik desteği sağlamak için Osmanlı hükümdarı 1. Abdülmecid'den yardım ister. Sultan Abdülmecid seksen altı deve ile beraber altı Türk bakıcıyı Ege bölgesinden seçip Amerika'ya yollar. Bu develerden altı tanesi Sultanın başkana özel hediyesidir. Amerika'ya giden bu altı Türk'ten ikisinin isimlerini biliyoruz, Hacı Ali Efendi ve İlyas Bey. Hacı Ali Efendi ve adamları develeri ile birlikte Amerikanın doğusunda ilk posta teşkilatını kurar. Günümüzde Arizona'da Hacı Ali Efendi anısına dikilmiş bir de heykel var.

İlyas Bey'e gelince, kendisi daha sonra Meksika'ya yerleşmiş. İlerliyen yıllarda kendi soyundan gelen Plutarco (Türk) Elias (İlyas) Calles 1924,1928 yılları arasında Meksika devlet başkanlığına seçilir. Ülkede tarımdan eğitime geniş reformlar yapan Calles, ülkede din ve devlet işleri yeniden düzenlemiştir. Seksenli yılların ortasında yine İlyas Bey'in soyunda gelen biri Meksika içişleri bakanlığı da yapmıştır.

Sigara Paketli Kapak

Adını bilmediğimiz diğer Türklere gelince. Ege bölgesinden giden bu Türkler kuvvetle muhtemel o zaman için Osmanlının en önemli ham maddesi olan tütüncülüğü çok iyi biliyorlardı. İşte bu Türkler ismini "Kısmet" koydukları bir tütün dükkanı açıp ezelden beri çok iyi bildikleri tütün ticaretini yapmaya koyuldular. Bu arada dükkanlarının amblemi kendilerinin Amerika'ya gelmesine yol açan deveydi. Daha sonraki yıllarda büyük bir Amerikan şirketinin satın aldığı Kısmet tütüncüsünden geriye bugün herkesin çok iyi bildiği deve yani "CAMEL" kaldı. Bugün hâlâ paketin kenarında "Turkish Blend" yazması da belki o günlerden kalan bir hatıradır.

Bu haftaki plağımıza gelince. Camel ünlü bir İngiliz progressive rock grubu. Grup 1971 yılında kuruldu. İlk albümleri grupla aynı adı taşıyan Camel 1973'de yayınlandı. Bir sonraki yıl grubun ikinci albümü olan Mirage yayınlandı. Fakat albümün yayınlanmasıyla birlikte sorunlar başladı. Rock müziğin altın yıllarını yaşadığı yetmişli yıllarda başa güreşen onlarca grup vardı. Yeni kurulmuş bir grup olan Camel adını daha fazla duyurmak ve müziğini daha geniş kitlelere ulaştırmak istiyordu. Bu kaygıları taşıyan grup ikinci albüm kapaklarında Camel sigara paketini birebir kullandı.

Burada amaç daha fazla satış, dikkat çekmek ve akılda kalmaktı. Fakat grup Amerika'da sigara şirketi tarafından mahkemeye verildi. Bu yüzden Amerika için farklı bir kapak dizayn etmek zorunda kaldılar.