SPOR TOTO
Ercan İmre

2005-2006 Türkiye 1. Süper lig maçları geçen hafta oynanan maçlarla başladı. Fenerbahçe'nin şampiyonluğuyla biten ve 27 Mayıs günü kapanan ligimiz yalnızca altmış dokuz gün aradan sonra tekrar başladı. Milli takımımızın Dünya kupası eleme gurubu maçları ve devre arası tatilinin yılbaşına gelmesi sebebiyle dört gözle başlamasını beklediğimiz maçlar böylece Ağustos sıcağında başlamış oldu. Liglerin başlamasıyla beraber aynı zamanda toplumda çılgınlık seviyesine gelmiş olan bahis çılgınlığıda sezonu açmış oldu.

Bundan yıllar önce toplumumuzun tanıştığı Spor Toto ise bu çılgınlığın yanında artık çok naif kaldı. Ülkemizde Spor Toto için yapılan ilk çalışma Fenerbahçe'nin ve Milli takımın unutulmaz golcüsü Zeki Rıza Sporel tarafından yapılmıştır. 1950 yılında Demokrat parti Rize Milletvekili olan Sporel, Konya milletvekili olan Saffet Gürol ile birlikte bir kanun teklifi hazırlayarak meclise sunarlar ancak bir netice alamazlar. Spor Toto kanunu bu olaydan yıllar sonra 29 Nisan 1959 hazırlanan bir kanunla yürürlüğe girdi ve 1960 yılından itibaren ülkemizde oynanmaya başlandı. İlk oynandığı yıllarda on üç maçın yer aldığı kuponlar on, onbir, on iki ve on üç'e ikramiye veriyordu.

Ezelden beridir zaten futbola meraklı olan toplumumuz için Toto herkesin oynayabileceği çok kolay bir oyun oldu daima. Futbol'u yakından takip edip anlamayanlar için ise yapacakları tek şey rasgele sıfır, bir ve iki rakamlarını yazmak ve sonuçları beklemekti .Bununla beraber kuponda doldurulacak yerler arasında ad soyadı, adres ve imza bölümü dışında çok önemli olan yaş bölümü vardı. Onsekiz yaşın altındakiler Toto oynayamayacağı için Toto ya meraklı ve bu yaşın altındakiler yıllarca kuponları annelerin babaların veya bir büyüklerin adına yatırdı. Tüm altmışlı ve yetmişli yıllar boyunca sosyal bir olgu olarak Spor Toto tüm toplumuzu adeta sardı. Planlanan bir işin kötü ve yolunda gitmediği anlamınada gelecek olan "Yattı gene bizim Toto" lafı sözlüklerimize girdi, bugün sıkça olmasa da hala kullanılıyor.

Seksenli yıllarda futbol da yaşadığımız başarısızlıklarla birlikte, yaşanan büyüme ve şehirleşme, insanların ilgi alanlarının farklı şeylere kaymasıyla beraber verilen ikramiyelerin düşmesi Toto ilgiyi bitirdi. Ancak Spor Toto seksenlerin ikinci yarısında yeni atılımla tekrar karşımıza çıktı.

İkramiye düzeni tamamen değişerek 13+1 uygulaması başladı ve ikramiyeler oniki ve üzerine verildi. 1986 yılında gollü beraberlikleri bilenlerin kazandığı Spor loto oynanmaya başladı, 1994'de ise Toto-Gol adlı yeni bir oyun başladıysa da ilginin az olması nedeniyle 1996'da kaldırıldı. Bugün oynanan Spor Toto ise eskiye oranda oldukça değişti, yabancı liglerden de maçların yer aldığı kuponlar, onbeş maç bilme esasına göre oynanıyor, kolanlarda oniki ve üzerinde bilenler ikramiye kazanıyorlar.

1960 yılından bu yana zaman zaman ilgi azalsa da oynanan Spor Toto'nun pabucu "İddia" isimli başka bir oyun tarafından dama atıldı. Sadece Türkiye liglerini değil Latin Amerika'dan Avrupa'ya neredeyse tüm popüler futbol ligleri üzerinden oynayabileceğiniz İddia misli misli artırmalarıyla toplumun yeni bir hastalığı haline geldi. Yüzlerce kolonu çifte bahisleri ilk yarı sonuçlarına ayrı, maç bitişindeki sonuçlara göre verdiği ikramiyelerle bu karmaşık bahis artık başlı başına bir uzmanlık isteyen bir hale gelmiş durumda. Geçen sezon oynan Sebatspor-Kayserispor maçından önce Sebat kalecisi Hakan'a teklif edilen şike ilk yarı sonucu ve maçın sonucunun farklı farklı ayarlanarak maç üzerine büyük paralar oynanması işlerin artık nerelere geldiğinin en basit göstergesi.

Bu haftaki plağımızda altmışlı yılların ortasından Selahattin Cesur'a göre ise Toto'dan çıkan parayla biraz iyi bir ev bir de oto insanlara yetiyordu ama o günler çok gerilerde kaldı artık.

TOTO SİPOR
Aldım toto kağıdı,yazdım ben bir kolonu
İkiyi unutmuşum,tutturmuşuz biz onu
Aman toto canım toto gül bize artık
Aman toto canım toto çekiyoruz biz morto
Bu hafta oynadım yazmışım iki biri
Sıfırı unutmuşum tutturdum ben onbiri
Aman toto canım toto gül bize artık
Aman toto canım toto çekiyoruz biz morto
Son olsun dedim yazdım,içtim biraz içki
Bir,iki,sıfır derken tutturdum ben onüçü
Aman toto canım toto aldırdın bize şato
Aman toto canım toto evimiz oldu şato
Aman toto canım toto aldırdın bize oto

Selahattin Cesur
(Palandöken Plak-6637)